MISUKOSUKO YA KIJAMII

Kusikiliza na Kuzungumza

Uzungumzaji wa Kushawishi - Vipengele

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza vipengele vya kuzingatia katika uzungumzaji wa kushawishi
- Kutambua vipengele vilivyozingatiwa katika uzungumzaji wa kushawishi wa mfano
- Kuchangamkia umuhimu wa kuzingatia vipengele vya uzungumzaji wa kushawishi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili vipengele vya uzungumzaji wa kushawishi kama kupanga hoja kwa mtiririko, kutumia lugha yenye mvuto, toni ya kushawishi na mifano mahususi
- Kusikiliza mwalimu au mwanafunzi akifanya uzungumzaji wa kushawishi kuhusu misukosuko ya kijamii
- Kutambua vipengele vilivyodhihirika na kuvijadili

Je, unatumia vipengele vipi ili kufanya uzungumzaji wa kushawishi unaogusa hisia za hadhira?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 83
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya vipengele
- Matini ya mwalimu

- Kutambua vipengele vya kushawishi - Kujadili uzungumzaji - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Kina - Mandhari ya Shairi
Viakifishi - Matumizi ya Mabano

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua mandhari ya shairi na kueleza umuhimu wake katika kazi ya fasihi
- Kujadili jinsi mandhari inavyosaidia kupitisha ujumbe na kuelewa maudhui ya shairi
- Kufurahia kuchunguza mandhari katika mashairi yanayohusu masuala ya kijamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya mandhari katika fasihi na kutoa mifano kama eneo la kijiografia, wakati na hali
- Kusoma shairi "Tulipokuwa Wadogo" na kutambua mandhari yake na kueleza umuhimu wake
- Kusoma shairi "Mshikamano" na kutambua mandhari yake

Je, mandhari ya shairi inakusaidiaje kuelewa maudhui na ujumbe wa mwandishi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 84
- Diwani ya mashairi
- Chati ya mandhari
- Vifaa vya kidijitali
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 88
- Kadi za mifano
- Matini ya mwalimu

- Kutambua mandhari - Kueleza umuhimu - Orodha hakiki

Sarufi
Kusikiliza na Kuzungumza

Ngeli na Upatanisho - Ngeli ya U-ZI
Uzungumzaji wa Kushawishi - Uwasilishaji

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua ngeli ya U-ZI na nomino zake katika matini
- Kutumia upatanisho wa kisarufi wa ngeli ya U-ZI ipasavyo katika sentensi
- Kuchangamkia umuhimu wa upatanisho sahihi wa kisarufi katika uandishi bora

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza ngeli ya U-ZI na kutoa mifano ya nomino zake kama ubao, wavu, uwanda, ulimi, waraka
- Kutambua nomino za ngeli ya U-ZI katika kiwambo kilichotolewa na kutunga sentensi
- Kuandika sentensi katika wingi kwa kuzingatia upatanisho wa kisarufi wa ngeli ya U-ZI

Je, ngeli ya U-ZI ina upatanisho gani wa kisarufi na jinsi gani nomino zake hubadilika katika wingi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 90
- Chati ya ngeli ya U-ZI
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 83
- Karatasi za kutayarisha hoja

- Kutambua ngeli ya U-ZI - Kutunga sentensi - Kuandika katika wingi

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Kina - Muundo wa Shairi
Viakifishi - Matumizi ya Kistari Kifupi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua vipengele vya muundo wa shairi kama vina, mizani, idadi ya mistari na beti
- Kujadili jinsi muundo unavyoimarisha ujumbe wa shairi
- Kufurahia kuchambua muundo wa mashairi mbalimbali kwa kina

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya muundo wa shairi na kutambua vipengele vyake kama vina, mizani, mishororo, beti na urudiaji
- Kusoma shairi na kulichambua kwa kuzingatia mandhari na muundo wake pamoja
- Kuandika uchambuzi wa shairi na kuuwasilisha mbele ya darasa

Je, muundo wa shairi unachangia vipi nguvu na uzuri wa ujumbe unaokusudiwa na mwandishi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 84
- Diwani ya mashairi
- Chati ya muundo wa shairi
- Vifaa vya kidijitali
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 89
- Kadi za mifano
- Matini ya mwalimu

- Kutambua vipengele vya muundo - Uchambuzi wa shairi - Kuwasilisha uchambuzi

Sarufi
Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Ngeli na Upatanisho - Ngeli ya YA-YA
Kusikiliza kwa Kina - Sauti /j/ na /nj/
Kusoma kwa Ufahamu - Kifungu cha Kushawishi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua ngeli ya YA-YA na nomino zake katika matini
- Kutumia upatanisho wa kisarufi wa ngeli ya YA-YA ipasavyo katika sentensi
- Kuchangamkia tofauti kati ya ngeli ya U-ZI na ngeli ya YA-YA katika upatanisho wa kisarufi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza ngeli ya YA-YA na kutoa mifano ya nomino zake kama maarifa, maji, mafuta, mazingira na masizi
- Kutambua nomino za ngeli ya YA-YA katika mabaluni na kutunga sentensi
- Kutofautisha kiambishi cha upatanisho wa ngeli ya U-ZI na ngeli ya YA-YA katika sentensi

Je, ngeli ya YA-YA inatofautiana vipi na ngeli ya U-ZI katika upatanisho wa kisarufi na mabadiliko ya wingi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 90
- Chati ya ngeli ya YA-YA
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 96
- Mti maneno
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 98
- Kamusi

- Kutambua ngeli ya YA-YA - Kutunga sentensi - Kubainisha tofauti na U-ZI

MATUMIZI YA VIFAA VYA KIDIJITALI KATIKA BIASHARA

Kuandika
Sarufi

Insha za Kubuni - Ukuzaji wa Wazo katika Masimulizi
Ngeli na Upatanisho - Ngeli ya LI

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua vipengele vya ukuzaji wa wazo baina ya aya za insha ya masimulizi
- Kueleza jinsi mawazo yanavyopangwa kwa mtiririko wenye mantiki katika insha
- Kuchangamkia umuhimu wa ukuzaji wa wazo katika kuandika insha ya masimulizi inayoeleweka

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma insha ya masimulizi "Ziara ya Pwani" na kutambua wazo katika kila aya
- Kueleza jinsi mawazo yanavyokuzwa baina ya aya kwa kutumia viungio kama 'kisha', 'baadaye', 'hatimaye'
- Kujadili vipengele vya ukuzaji wa wazo vilivyotumika katika insha

Je, unavyopanga mawazo baina ya aya za insha ya masimulizi ili yawe na mtiririko wenye mantiki?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 100
- Mifano ya insha za masimulizi
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 102
- Chati ya ngeli ya LI

- Kutambua mawazo katika aya - Kueleza ukuzaji wa wazo - Orodha hakiki

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Kusikiliza kwa Kina - Sauti /j/ na /nj/ katika Mazungumzo
Kusoma kwa Ufahamu - Tathmini ya Hoja

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutumia sauti /j/ na /nj/ kwa ufasaha katika maneno na sentensi
- Kuunda vitanzandimi vyenye sauti /j/ na /nj/
- Kujeanna mazoea ya matamshi bora ya sauti /j/ na /nj/ katika lugha

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kushindana na wenzake kutamka vitanzandimi vyenye sauti /j/ na /nj/ kwa kasi na usahihi
- Kutunga sentensi fupi kuhusu matumizi ya vifaa vya kidijitali katika biashara kwa kutumia maneno yenye sauti /j/ na /nj/
- Kumsomea mzazi au mlezi sentensi alizozitunga ili amtolee maoni

Je, unatumia vipi maarifa ya sauti /j/ na /nj/ kuboresha matamshi na uandishi wako wa kila siku?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 96
- Kadi maneno
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 98
- Chati ya tathmini

- Kuunda vitanzandimi - Kushindana katika kutamka - Tathmini ya wenzake

Kuandika
Sarufi

Insha za Kubuni - Kuandika Insha ya Masimulizi
Ngeli na Upatanisho - Ngeli ya KU na PA-KU-MU

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika insha ya masimulizi kwa kuzingatia ukuzaji wa wazo baina ya aya
- Kupokea na kutumia maoni ya wenzake kuboresha insha
- Kujeanna ujuzi wa kuandika insha ya masimulizi yenye mtiririko wa mawazo ulio wazi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandaa vidokezo vya kuandika insha ya masimulizi kuhusu uzoefu wa matumizi ya vifaa vya kidijitali
- Kuandika insha kwa kuzingatia ukuzaji wa wazo baina ya aya na matumizi ya viungio
- Kuwasomea wenzake insha na kushirikiana nao kuiboresha

Je, unavyopanga na kuandika insha ya masimulizi inayoonyesha ukuzaji madhubuti wa wazo?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 100
- Daftari la insha
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 103
- Chati ya ngeli ya KU na PA-KU-MU

- Kuandika insha ya masimulizi - Kurekebisha insha - Kuwasilisha insha

KUKABILIANA NA MSONGO WA MAWAZO

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma
Kuandika

Mazungumzo - Malumbano ya Utani
Kusoma kwa Kina - Wahusika katika Shairi
Insha za Kiuamilifu - Barua ya Kuomba Kazi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya malumbano ya utani na kubainisha sifa zake
- Kutambua vipengele vya uwasilishaji wa malumbano ya utani
- Kuchangamkia umuhimu wa malumbano ya utani katika kuimarisha uhusiano wa kijamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya malumbano ya utani na kujadili sifa zake kama lugha ya ucheshi, uhusiano kati ya washiriki, matumizi ya chuku na kauli fupifupi
- Kuigiza malumbano ya utani na kutambua sifa na vipengele vya uwasilishaji vilivyodhihirika
- Kujadili tofauti kati ya aina mbalimbali za malumbano kama utani wa marafiki, mawifi na marika

Je, malumbano ya utani yana umuhimu gani katika kuimarisha uhusiano na mshikamano wa kijamii?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 106
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya malumbano ya utani
- Matini ya mwalimu
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 109
- Diwani ya mashairi
- Chati ya sifa za wahusika
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 113
- Mfano wa barua rasmi ya kuomba kazi

- Kutambua sifa za malumbano - Kuigiza malumbano - Orodha hakiki

Sarufi
Kusikiliza na Kuzungumza

Vihusishi - Vinyume vya Vihusishi
Mazungumzo - Uwasilishaji wa Malumbano ya Utani

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua vinyume vya vihusishi katika matini
- Kutumia vinyume vya vihusishi ipasavyo katika maandishi na mazungumzo
- Kuchangamkia utajiri wa lugha unaotokana na matumizi ya vinyume vya vihusishi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya vinyume vya vihusishi na kutoa mifano kama "juu ya–chini ya", "mbali na–karibu na", "mbele ya–nyuma ya"
- Kutambua vihusishi na vinyume vyake katika jedwali na kutunga sentensi
- Kutambua kwa kupigia mstari vihusishi na vinyume vyake katika kifungu kilichotolewa

Je, vinyume vya vihusishi vinachangia vipi utajiri wa maelezo ya mahusiano katika sentensi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 116
- Jedwali la vinyume vya vihusishi
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 109
- Karatasi za uandishi wa malumbano

- Kutambua vinyume vya vihusishi - Kutunga sentensi - Kupigia mstari katika kifungu

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Kina - Uchambuzi wa Wahusika
Insha za Kiuamilifu - Kuandika Barua ya Kuomba Kazi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kufanya uchambuzi wa kina wa wahusika katika shairi kwa kuzingatia sifa na ujumbe wao
- Kuandika uchambuzi wa wahusika wa shairi kwa lugha yake mwenyewe
- Kujeanna ujuzi wa kuchambua wahusika katika mashairi yanayohusiana na masuala ya kijamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma shairi "Epuka Msongo wa Mawazo" na kulichambua kwa kuzingatia sifa za wahusika
- Kujadili jinsi wahusika wanavyobeba ujumbe wa kukabiliana na msongo wa mawazo
- Kuandika uchambuzi wa wahusika na kuuwasilisha mbele ya darasa

Je, unafanyaje uchambuzi wa wahusika katika shairi unaozingatia sifa zao na ujumbe wanaobeba?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 109
- Diwani ya mashairi
- Chati ya sifa za wahusika
- Vifaa vya kidijitali
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 113
- Daftari
- Matini ya mwalimu

- Uchambuzi wa wahusika - Kuandika maelezo - Kuwasilisha uchambuzi

Sarufi
Kusikiliza na Kuzungumza

Vihusishi - Matumizi ya Vinyume
Uzungumzaji katika Sherehe - Maana na Miktadha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutumia vinyume vya vihusishi ipasavyo katika matini na mazungumzo
- Kuandika vifungu kwa kutumia vinyume vya vihusishi kwa usahihi
- Kujeanna ujuzi wa kutumia vinyume vya vihusishi kwa utendaji wa hiari katika uandishi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutambua na kupigia mstari vihusishi na vinyume vyake katika kifungu kuhusu msongo wa mawazo
- Kutunga sentensi na vifungu vifupi kwa kutumia vinyume vya vihusishi kuhusu kukabiliana na msongo wa mawazo
- Kumsomea mzazi au mlezi sentensi alizozitunga ili amtolee maoni

Je, unatumia vipi vinyume vya vihusishi kwa usahihi kuboresha maelezo katika uandishi wako?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 116
- Chati ya vinyume vya vihusishi
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 117
- Picha za miktadha ya sherehe

- Kuandika vifungu - Kupigia mstari vinyume - Tathmini ya wenzake

HAKI ZA KIBINADAMU

Kusoma
Kuandika
Sarufi

Kusoma kwa Mapana - Matini ya Kujichagulia
Insha za Kubuni - Mitazamo katika Maelezo
Mnyambuliko wa Vitenzi - Kauli ya Kutendana

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuchagua na kusoma matini ya kujichagulia inayohusiana na haki za kibinadamu
- Kutambua msamiati na matumizi ya lugha katika matini aliyoisoma
- Kujenga mazoea ya kusoma matini mbalimbali kwa lengo la kujifunza na kujifurahisha

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuteua matini ya kujichagulia inayohusiana na haki za kibinadamu kwa kuzingatia maslahi, kiwango cha lugha na umri
- Kusoma matini kwa makini na kutambua msamiati na matumizi ya lugha asiyoyajua
- Kuandika muhtasari wa ujumbe wa matini na kulihifadhi rekodi daftarini

Je, unachaguaje matini ya kujisomea na unazingatia nini wakati wa kuisoma ili upate thamani yake?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 119
- Matini mbalimbali za kujichagulia
- Kamusi
- Vifaa vya kidijitali
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 121
- Mifano ya insha za maelezo
- Matini ya mwalimu
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 124
- Chati ya kauli za vitenzi

- Kusoma matini ya kujichagulia - Kutambua msamiati mpya - Kuandika muhtasari

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Uzungumzaji katika Sherehe - Kutoa Hotuba
Kusoma kwa Mapana - Uchambuzi wa Matini

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutoa hotuba fupi katika sherehe kwa kuzingatia vipengele vifaavyo
- Kutumia lugha rasmi yenye heshima na inayofaa muktadha wa sherehe
- Kujeanna ujuzi wa kuwasilisha hotuba mbele ya hadhira kwa ujasiri

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutayarisha hotuba fupi inayohusiana na haki za kibinadamu kwa ajili ya sherehe ya shule
- Kuzingatia vipengele kama kufahamu aina ya sherehe, kuwa na mpangilio mzuri wa hoja na kuhakikisha usahihi wa habari
- Kutoa hotuba mbele ya darasa na kupokea maoni ya wenzake

Je, unatayarishaje hotuba inayofaa kwa muktadha wa sherehe na inayowasilisha ujumbe kwa ufasaha?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 117
- Mifano ya hotuba za sherehe
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 119
- Matini mbalimbali
- Daftari la kumbukumbu

- Kutoa hotuba katika sherehe - Kutathmini vipengele - Kutoa maoni ya wenzake

Kuandika
Sarufi

Insha za Kubuni - Kuandika Insha ya Maelezo
Mnyambuliko wa Vitenzi - Kauli ya Kutendeana na Kutendesha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika insha ya maelezo kwa kuzingatia mtazamo unaofaa
- Kurekebisha insha kwa kuzingatia maoni ya wenzake
- Kujeanna ujuzi wa kuandika insha ya maelezo inayompa msomaji picha halisi ya kinachozungumziwa

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandika insha ya maelezo kuhusu mahali maalum yanayohusiana na haki za kibinadamu kwa kuzingatia mtazamo unaofaa
- Kuwasomea wenzake insha aliyoandika ili waitolee maoni
- Kurekebisha insha kwa kuzingatia maoni ya wenzake

Je, unazingatia vipengele vipi ili kuandika insha ya maelezo inayomfanya msomaji apate picha halisi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 121
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya insha za maelezo
- Matini ya mwalimu
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 125
- Chati ya kauli za vitenzi

- Kuandika insha ya maelezo - Kusomeana insha - Kurekebisha

MAGONJWA YANAYOTOKANA NA MIENENDO YA MAISHA

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Kusikiliza na Kuelewa Matini - Matini ya Kusikiliza
Kusoma kwa Ufasaha - Kifungu cha Afya

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya matini ya kusikiliza na kubainisha mambo ya kuzingatia
- Kudondoa hoja muhimu na kuchambua mitazamo katika matini ya kusikiliza
- Kuchangamkia umuhimu wa kusikiliza kwa makini ili kupata ujumbe kamili

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya matini ya kusikiliza na kujadili mambo ya kuzingatia kama kutambua ujumbe, kukadiria maana za maneno na kuchambua mitazamo
- Kusikiliza matini kuhusu magonjwa yanayotokana na mienendo ya maisha
- Kujibu maswali kulingana na matini aliyoisikiliza

Je, unafanya nini ili kupata ujumbe kamili na kuchambua mitazamo katika matini ya kusikiliza?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 130
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya mambo ya kuzingatia
- Matini ya mwalimu
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 131
- Jedwali la tathmini ya usomaji

- Kudondoa hoja muhimu - Kuchambua mitazamo - Kujibu maswali

Kuandika
Sarufi

Insha za Kushawishi - Hotuba ya Kushawishi
Aina za Sentensi - Sentensi Tata

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua vipengele vya hotuba ya kushawishi na jinsi vinavyoimarisha ujumbe
- Kupanga vidokezo vya kuandika hotuba ya kushawishi kuhusu afya
- Kuchangamkia umuhimu wa kutumia lugha ya kushawishi katika kuhamasisha mabadiliko ya mienendo ya maisha

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma hotuba ya kushawishi iliyotolewa na kutambua vipengele vyake kama hoja zenye mtiririko, lugha yenye mvuto na urudiaji wa hoja kuu
- Kujadili vipengele vilivyotumika kuboresha ushawishi wa hotuba
- Kupanga vidokezo vya hotuba ya kushawishi kuhusu athari za magonjwa yanayotokana na mienendo ya maisha

Je, vipengele vipi vya hotuba ya kushawishi huifanya iwe na nguvu ya kuathiri mwelekeo wa hadhira?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 133
- Mfano wa hotuba ya kushawishi
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 135
- Mifano ya sentensi tata

- Kutambua vipengele vya hotuba - Kupanga vidokezo - Orodha hakiki

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma
Kuandika

Kusikiliza na Kuelewa Matini - Kujadili Maudhui
Kusoma kwa Ufasaha - Tathmini ya Usomaji
Insha za Kushawishi - Kuandika Hotuba

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili maudhui ya matini ya kusikiliza kwa kutoa hoja zinazoegemea ushahidi
- Kutoa maoni yake kuhusu mitazamo inayojitokeza katika matini
- Kujeanna tabia ya kujadili masuala ya afya kwa msingi wa ushahidi na mantiki

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili na wenzake maudhui ya matini ya kusikiliza kuhusu magonjwa yanayotokana na mienendo ya maisha
- Kutoa maoni yanayoegemea ushahidi wa matini na kueleza sababu za mtazamo wake
- Kuwasilisha muhtasari wa mjadala mbele ya darasa

Je, unajadili vipi maudhui ya matini ya kusikiliza kwa kutoa hoja zinazoegemea ushahidi?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 130
- Vifaa vya kidijitali
- Karatasi za kuandikia maoni
- Matini ya mwalimu
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 131
- Matini za kujichagulia
- Jedwali la tathmini
- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 133
- Daftari

- Kujadili maudhui - Kutoa maoni - Kuwasilisha muhtasari

Sarufi
Kusikiliza na Kuzungumza

Aina za Sentensi - Kutunga Sentensi Tata
Mazungumzo - Mawaidha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutunga sentensi tata ipasavyo katika maandishi
- Kueleza maana mbalimbali za sentensi tata zilizotunga
- Kujeanna ujuzi wa kutumia sentensi tata kwa utendaji wa hiari katika uandishi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutunga sentensi tata kadhaa na kueleza maana mbili au zaidi za kila sentensi
- Kubadilishana sentensi na mwenzake na kujadili maana zake mbalimbali
- Kuandika vifungu vifupi vyenye sentensi tata kuhusu magonjwa yanayotokana na mienendo ya maisha

Je, unatumiaje sentensi tata kwa usahihi kuboresha ubunifu wa lugha katika uandishi wako?

- Kiswahili Sahili Gredi 9 uk. 135
- Mifano ya sentensi tata
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu
- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 138
- Picha za mawaidha
- Chati ya sifa za mawaidha

- Kutunga sentensi tata - Kueleza maana mbalimbali - Kuandika vifungu

MSHIKAMANO WA KIJAMII

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Kina - Mbinu za Lugha
Insha za Kubuni - Maelezo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua mbinu za lugha kama vile tashbihi, sitiari, nahau na urudiaji katika shairi
- Kueleza umuhimu wa mbinu za lugha katika kulijenga shairi
- Kuchangamkia matumizi ya mbinu za lugha katika kusoma na kuthamini mashairi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma shairi "Baba" na kupigia mstari mbinu mbalimbali za lugha zilizotumiwa
- Kujadili umuhimu wa kila mbinu ya lugha iliyotambuliwa katika kulijenga shairi
- Kuwasomea wenzake uchanganuzi wa mbinu za lugha ili wautolee maoni

Mbinu za lugha zinatoa mchango gani katika ujenzi wa shairi?

- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 142
- Diwani ya mashairi iliyoteuliwa
- Chati ya mbinu za lugha
- Vifaa vya kidijitali
- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 145
- Mifano ya insha za maelezo
- Kielelezo cha insha ya maelezo

- Kutambua mbinu za lugha katika shairi - Kueleza umuhimu wa mbinu za lugha - Kusoma kwa ufasaha - Kutoa maoni

Sarufi
Kusikiliza na Kuzungumza

Ukanushaji - Hali ya Masharti -nge-
Mazungumzo - Mawaidha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya ukanushaji wa hali ya masharti -nge-
- Kutambua na kutumia kiambishi -si- katika kukanusha hali ya masharti -nge- ipasavyo
- Kuchangamkia matumizi ya ukanushaji wa hali ya masharti -nge- katika mawasiliano ya kila siku

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya ukanushaji na kupewa mifano ya hali ya masharti -nge-
- Kutambua sentensi zinazoonyesha ukanushaji wa hali ya masharti -nge- kama "Tusingeimba vizuri tusingetuzwa"
- Kukanusha sentensi mbalimbali za hali ya masharti -nge- akizingatia mada ya mshikamano wa kijamii

Ukanushaji wa hali ya masharti -nge- unafanyikaje?

- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 147
- Kadi za sentensi
- Matini ya mwalimu
- Chati ya mifano
- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 139-141
- Matini ya mwalimu ya mawaidha
- Vifaa vya kidijitali
- Karatasi za tathmini

- Kutambua sentensi za ukanushaji wa -nge- - Kukanusha sentensi - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika
Sarufi

Kusoma kwa Kina - Mbinu za Lugha
Insha za Kubuni - Maelezo
Ukanushaji - Hali ya Masharti -ngali-

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuchanganua matumizi ya mbinu za lugha kama vile sitiari, nahau, tashbihi na urudiaji katika shairi "Sisi Wamoja"
- Kutunga shairi lisilozidi beti tatu kwa kushirikisha mbinu mbalimbali za lugha
- Kufurahia uchanganuzi wa mashairi kama kipengele cha kujiendeleza kiakili

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma shairi "Sisi Wamoja" na kuchanganua matumizi ya mbinu za lugha zilizoainishwa kama sitiari, nahau, tashbihi na urudiaji
- Kutunga shairi kuhusu mshikamano wa kijamii akishirikisha mbinu mbalimbali za lugha
- Wasilisha shairi kwa wenzake ili watambue mbinu za lugha zilizotumiwa

Unawezaje kutumia mbinu za lugha kujenga ujumbe madhubuti katika shairi?

- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 143-144
- Diwani ya mashairi iliyoteuliwa
- Chati ya mbinu za lugha
- Vifaa vya kidijitali
- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 145-146
- Kielelezo cha insha ya maelezo
- Matini ya mwalimu
- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 149
- Kadi za sentensi
- Chati ya mifano

- Kuchanganua mbinu za lugha - Kutunga shairi - Wasilisho la shairi - Kufanyiana tathmini

Sarufi
Kusikiliza na Kuzungumza

Ukanushaji - Hali ya Masharti -ki-
Mazungumzo - Mawaidha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya ukanushaji wa hali ya masharti -ki- na jinsi kiambishi -sipo- kinavyochukua nafasi ya -ki-
- Kutambua na kutumia ukanushaji wa hali ya masharti -ki- ipasavyo katika matini
- Kuchangamkia kutumia ukanushaji wa hali ya masharti -ki- katika kuwasiliana kwa usahihi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutambua sentensi zinazoonyesha ukanushaji wa hali ya masharti -ki- kama "Maria asipochukua mkopo hatanunua gari"
- Kukanusha sentensi mbalimbali za hali ya masharti -ki- daftarini
- Kuandika kifungu kifupi kuhusu mshikamano wa kijamii kwa kutumia ukanushaji wa hali ya masharti -ki-

Kiambishi -sipo- kinachukua nafasi ya -ki- katika ukanushaji jinsi gani?

- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 150-151
- Kadi za sentensi
- Chati ya mifano
- Vifaa vya kidijitali
- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 153
- Matini ya mwalimu ya mawaidha
- Chati ya vipengele vya lugha

- Kutambua sentensi za ukanushaji wa -ki- - Kukanusha sentensi - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

MATUMIZI YA KODI

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufahamu - Kifungu cha Mjadala
Insha za Kiuamilifu - Shajara

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kudondoa habari mahususi na kueleza maana ya msamiati katika kifungu cha mjadala kuhusu matumizi ya kodi
- Kuchanganua mitazamo iliyopo katika kifungu cha mjadala na kuitathmini kwa uelewa
- Kuchangamkia kutumia taarifa za kifungu cha mjadala katika kuimarisha uelewa wa umuhimu wa kulipa kodi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu cha mjadala "Matumizi ya Kodi" na kudondoa habari mahususi kama vile majukumu ya serikali yanayofadhiliwa na kodi
- Kueleza maana ya msamiati kama vile "mamlaka", "mapato" na "miundombinu" kama ulivyotumiwa katika kifungu
- Kujadili mitazamo ya kifungu na kujibu maswali ya ufahamu akizingatia masuala ya uzalendo

Kulipa kodi kwa nini ni jukumu la kila raia?

- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 154
- Kamusi
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya msamiati
- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 158
- Mifano ya shajara
- Kielelezo cha muundo wa shajara

- Kudondoa habari mahususi - Kueleza msamiati - Kujibu maswali ya ufahamu - Kuchanganua mitazamo

Sarufi
Kusikiliza na Kuzungumza

Ukubwa na Udogo - Ukubwa wa Nomino
Mazungumzo - Mawaidha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya hali ya ukubwa wa nomino na jinsi inavyotumiwa kuonyesha kuzidi kiwango cha kawaida
- Kutambua na kutumia kiambishi ji- ipasavyo katika kuunda hali ya ukubwa wa nomino
- Kuchangamkia matumizi sahihi ya nomino katika hali ya ukubwa katika sentensi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutambua nomino katika hali ya ukubwa kama vile "jiti", "jisoko" na "gombe" kutoka kwa sentensi mbalimbali
- Kueleza kiambishi ji- na jinsi sauti za awali kama nj, ng', nd na mb hudondoshwa wakati wa kuunda ukubwa
- Kutunga sentensi akitumia nomino katika hali ya ukubwa kuhusu matumizi ya kodi

Kiambishi ji- hutumiwa vipi katika hali ya ukubwa wa nomino?

- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 163
- Kadi za nomino
- Chati ya mifano
- Matini ya mwalimu
- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 153
- Karatasi za tathmini
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua nomino za hali ya ukubwa - Kutunga sentensi - Kujaza pengo - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika
Sarufi

Kusoma kwa Ufahamu - Kifungu cha Mjadala
Insha za Kiuamilifu - Shajara
Ukubwa na Udogo - Udogo wa Nomino

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kufafanua majukumu ya serikali yanayotekelezwa kwa fedha za kodi
- Kuchanganua na kutetea mtazamo wa kifungu kuhusu ulipaji wa kodi kwa hoja madhubuti
- Kufurahia kutumia ufahamu wa kisomo katika kushughulikia masuala ya kijamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma tena kifungu cha mjadala na kufafanua majukumu ya serikali yanayotekelezwa kupitia kwa kodi kama vile ujenzi wa miundombinu na huduma za afya
- Kujadili changamoto zinazoyakabili mataifa yanayoendelea na jinsi kodi inavyosaidia
- Kusakura mtandaoni kifungu kingine cha mjadala kuhusu masuala ya kijamii

Ulipaji wa kodi unachangiaje maendeleo ya taifa?

- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 155-156
- Vifaa vya kidijitali
- Kamusi
- Matini za ziada mtandaoni
- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 161-162
- Kielelezo cha shajara
- Matini ya mwalimu
- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 164
- Kadi za nomino
- Chati ya mifano

- Kufafanua majukumu ya serikali - Kuchanganua mitazamo - Kutoa maoni ya ujenzi - Kusoma kwa ufahamu

MAADILI YA KITAIFA

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Kusikiliza kwa Kutathmini
Ufupisho - Ufupisho wa Habari

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kusikiliza kwa kutathmini na kuitofautisha na aina nyingine za kusikiliza
- Kubainisha vipengele vya kuzingatia katika kutathmini mazungumzo kama vile kuzingatia ujumbe na kutambua lugha inayotumiwa
- Kuchangamkia kuwa msikilizaji makini anayeweza kutathmini ujumbe na sifa za mzungumzaji

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya kusikiliza kwa kutathmini na jinsi inavyomwezesha msikilizaji kufanya maamuzi kuhusu ujumbe na mzungumzaji
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika kutathmini mazungumzo kama vile kuwa makini na kuzingatia ujumbe wa mzungumzaji
- Kusikiliza mazungumzo na kuyatathmini kwa kuzingatia maadili ya kitaifa yanayojitokeza

Unatathminiaje mazungumzo unayoyasikiliza?

- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 166
- Matini ya mwalimu ya mazungumzo
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya vipengele vya kutathmini
- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 167
- Matini ya kupigia muhtasari
- Kamusi

- Kueleza maana ya kusikiliza kwa kutathmini - Kutathmini mazungumzo - Kujibu maswali - Orodha hakiki

Kuandika
Sarufi

Insha za Kiuamilifu - Kujibu Baruapepe
Usemi Halisi na Usemi wa Taarifa - Usemi Halisi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza na kujadili vipengele vya kuzingatia katika kujibu baruapepe rasmi au ya kirafiki
- Kutambua tofauti kati ya baruapepe rasmi na ya kirafiki kwa kuzingatia toni na salamu zinazotumiwa
- Kuchangamkia kujibu baruapepe kwa lugha na muundo unaofaa

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili vipengele vya kujibu baruapepe kama vile kusoma kwa makini baruapepe iliyopokelewa, kuchagua salamu ifaayo na kujibu maswali au hoja zilizoibuliwa
- Kutambua toni ya baruapepe iliyotumwa na kudumisha toni hiyo katika jibu
- Kuchora mwongozo wa kujibu baruapepe daftarini kwa hatua za kufuatwa

Unatofautisha vipi baruapepe rasmi na ya kirafiki unapojibu?

- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 169
- Mifano ya baruapepe rasmi na za kirafiki
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu
- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 171
- Kadi za sentensi
- Chati ya kanuni za usemi halisi

- Kutambua vipengele vya kujibu baruapepe - Kuchora mwongozo - Kujadili tofauti za toni - Orodha hakiki

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Kusikiliza kwa Kutathmini
Ufupisho - Ufupisho wa Habari

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusikiliza mazungumzo na kuyatathmini kwa kuzingatia sifa za lugha na ujumbe wa mzungumzaji
- Kutoa maoni ya ujenzi kuhusu mazungumzo yaliyosikilizwa kwa kuzingatia maadili ya kitaifa
- Kujenga mazoea ya kusikiliza na kutathmini mazungumzo mbalimbali ya kijamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusikiliza mazungumzo yatakayowasilishwa na wanafunzi wenzake na kuyatathmini kwa kuzingatia sifa za lugha na ujumbe
- Kujadili tofauti kati ya washiriki wa mazungumzo kwa mujibu wa matumizi yao ya lugha na tabia zao
- Kutoa maoni kuhusu maadili ya kitaifa yanayojitokeza katika mazungumzo yaliyosikilizwa

Maadili ya kitaifa yanajitokeza vipi katika mazungumzo ya kila siku?

- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 166-167
- Matini ya mwalimu
- Vifaa vya kidijitali
- Karatasi za tathmini
- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 168
- Matini za ziada mtandaoni
- Kamusi

- Kutathmini mazungumzo - Kujadili maadili yanayojitokeza - Kutoa maoni ya ujenzi - Kushiriki kikundi

Kuandika
Sarufi

Insha za Kiuamilifu - Kujibu Baruapepe
Usemi Halisi na Usemi wa Taarifa - Usemi wa Taarifa

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujibu baruapepe rasmi au ya kirafiki kwa kuzingatia vipengele vyake
- Kurekebisha baruapepe kwa kuzingatia maoni ya wenzake
- Kufurahia kuwasiliana kwa njia ya baruapepe kama zana ya kisasa ya mawasiliano

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujibu baruapepe iliyotayarishwa na mwalimu au ya kujichagulia akizingatia toni ifaayo, salamu na mpangilio wa aya
- Kuwasomea wenzake baruapepe aliyoijibu ili wamtolee maoni
- Kurekebisha baruapepe kwa kuzingatia maoni ya wenzake na kuiwasilisha tena

Unajihakikishiaje kuwa baruapepe yako imejibu ipasavyo maswali yaliyoulizwa?

- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 170
- Mifano ya baruapepe
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu
- Kiswahili Sahili Gredi ya 9 uk. 172
- Kadi za sentensi
- Chati ya kanuni za usemi wa taarifa

- Kuandika baruapepe ya kujibu - Kusomeana baruapepe - Kutoa na kupokea maoni - Potifolio