MIKONDO YA FURSA ZA AJIRA

Kusikiliza na Kuzungumza

Ufahamu wa Kusikiliza – Ujumbe katika matini simulizi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya ujumbe katika matini simulizi ili kuipambanua
- Kutabiri ujumbe wa matini simulizi kwa kuzingatia anwani au picha
- Kutambua kwamba kusikiliza kwa makini na kutambua ujumbe husaidia kuelewa fursa halisi za ajira kama vile muziki, uigizaji na kilimo-biashara katika jamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutafiti maana ya ujumbe katika matini vitabuni au mtandaoni
- Kutabiri ujumbe wa matini simulizi kwa kuzingatia picha ya gurudumu la ajira
- Kusikiliza matini simulizi kuhusu mikondo ya fursa za ajira ikisimuliwa na mwalimu
- Kuthibitisha utabiri wake baada ya kusikiliza

Je, unazingatia nini ili kutambua ujumbe katika matini simulizi unayosikiliza kuhusu fursa za ajira?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 1
- Chati ya gurudumu la ajira
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua ujumbe katika matini - Kujibu maswali ya ufahamu - Kuthibitisha utabiri

Kusoma

Kusoma kwa Ufasaha – Vipengele vya kusoma kifungu simulizi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika kusoma kwa ufasaha (matamshi, kasi, kiimbo, sauti, viziada lugha)
- Kusoma kifungu simulizi akizingatia matamshi bora
- Kutambua kwamba kusoma kwa ufasaha kunafanana na kuzungumza vizuri hadharani, stadi muhimu katika ajira kama vile ufawidhi wa hafla au utangazaji wa redio

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya kusoma kwa ufasaha
- Kujadili vipengele vya kusoma kwa ufasaha akishirikiana na wenzake
- Kutazama video ya mtu anayesoma kwa ufasaha na kujadili vipengele vilivyodhihirika
- Kusoma kifungu simulizi "Mikondo ya Fursa za Ajira" darasani akizingatia matamshi bora

Je, unazingatia nini ili uweze kusoma kifungu simulizi kuhusu ajira kwa ufasaha mbele ya hadhira?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 4
- Video ya usomaji bora
- Vifaa vya kidijitali

- Kusoma kwa sauti - Tathmini ya vipengele vya ufasaha - Wanafunzi kufanyiana tathmini

Kuandika

Viakifishi – Herufi kubwa

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza matumizi ya herufi kubwa katika maandishi
- Kutumia herufi kubwa ipasavyo katika sentensi
- Kutambua kwamba matumizi sahihi ya herufi kubwa ni muhimu katika uandishi wa barua za maombi ya kazi, tangazo za biashara na hati rasmi za ujasiriamali

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili matumizi ya herufi kubwa kwa kutumia mifano kutoka kwenye matangazo ya ajira
- Kusahihisha sentensi zenye makosa ya herufi kubwa
- Kutunga sentensi nne kwa kuzingatia matumizi yafaayo ya herufi kubwa kuhusu fursa za ajira

Je, herufi kubwa hutumiwa vipi katika hati rasmi za biashara na maombi ya kazi?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 8
- Mifano ya matangazo ya ajira
- Kadi za sentensi

- Kusahihisha sentensi - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Aina za Maneno – Nomino
Ufahamu wa Kusikiliza – Fani katika matini simulizi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya nomino ili kuibainisha
- Kutambua nomino katika matini
- Kutumia nomino ipasavyo katika sentensi
- Kutambua kwamba nomino za ajira kama vile "ujasiriamali", "kipato", "biashara" na "taaluma" zinatumiwa kila siku katika mazingira ya kazi na biashara

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya nomino kwa mifano kutoka mazingira ya ajira
- Kutambua nomino katika orodha ya maneno na sentensi
- Kudondoa nomino katika kifungu simulizi cha ajira kilichosomwa awali
- Kutunga sentensi kwa kutumia nomino za ajira kama vile: "ajira", "pato", "ujuzi", "ujasiriamali"

Je, nomino za ajira kama vile "kipato" na "ujasiriamali" zinatumiwa vipi katika mazungumzo ya kila siku?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 15
- Kapu maneno
- Chati ya aina za maneno
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 2
- Kadi za vipengele vya fani
- Mgeni mwalikwa
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua nomino katika matini - Kutunga sentensi - Kujaza mapengo

Kusoma

Kusoma kwa Ufasaha – Kasi, kiimbo na kiwango cha sauti

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma kifungu simulizi akizingatia kasi ifaayo (maneno sahihi 120 kwa dakika)
- Kusoma akizingatia kiimbo na kiwango kifaacho cha sauti
- Kutambua kwamba udhibiti wa kasi na kiimbo katika usomaji ni stadi sawa na inayohitajika kwa mtangazaji wa redio, mwigizaji au mwalimu mbele ya wanafunzi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu simulizi kuhusu ajira za kisasa kwa zamu wakizingatia maneno sahihi 120 kwa dakika
- Kujadili na wenzake kuhusu kasi na kiimbo kilichotumiwa
- Kutambua sehemu ambazo kiimbo kilipanda au kushuka
- Kuboresha usomaji kwa kuzingatia maoni ya wenzake

Je, kasi na kiimbo vyaathiri vipi uelewa wa msikilizaji unaposoma kifungu simulizi hadharani?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 4
- Kinasasauti / rununu
- Chati ya vipengele vya ufasaha

- Kusoma kwa kuzingatia kasi - Tathmini ya kiimbo - Maoni ya wenzake

Kuandika

Viakifishi – Nukta

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza matumizi ya nukta katika maandishi
- Kutumia nukta ipasavyo katika sentensi
- Kutambua kwamba nukta inatumiwa kwa usahihi katika hati rasmi za biashara kama vile risiti, ankara na mikataba ya kazi ambayo wajasiriamali huandika kila siku

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili matumizi ya nukta kwa mifano kutoka ankara na hati za biashara
- Kusahihisha sentensi zenye makosa ya nukta
- Kutunga sentensi tano kwa kuzingatia matumizi yafaayo ya nukta kuhusu mada ya ajira

Je, nukta inatumika vipi katika ankara za biashara, mikataba ya kazi na maandishi rasmi ya ujasiriamali?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 10
- Mifano ya ankara na risiti
- Kadi za sentensi

- Kusahihisha sentensi - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Matumizi ya Lugha

Aina za Maneno – Vitenzi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya vitenzi ili kuibainisha
- Kutambua na kudondoa vitenzi katika matini
- Kutumia vitenzi ipasavyo katika sentensi
- Kutambua kwamba vitenzi vya ajira kama vile "unda", "uza", "ajiriwa", "fanya" na "lipwa" vinaelezea moja kwa moja vitendo vya kazi na ujasiriamali katika maisha ya kila siku

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya vitenzi kwa mifano kutoka mazingira ya kazi
- Kutambua vitenzi katika orodha na sentensi za ajira
- Kudondoa vitenzi katika kifungu simulizi kilichosomwa
- Kutunga sentensi kwa kutumia vitenzi kama vile: "pata", "uza", "ajiriwa", "fanya", "lipwa"

Je, vitenzi vya ajira kama vile "uza" na "lipwa" vinaonyesha vipi tofauti kati ya kujiajiri na kuajiriwa?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 16
- Kapu maneno
- Mti maneno

- Kutambua vitenzi katika matini - Kutunga sentensi - Kujaza mapengo

Kusikiliza na Kuzungumza

Ufahamu wa Kusikiliza – Uwasilishaji wa uchambuzi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuchambua ujumbe na fani katika matini simulizi aliyoisikiliza
- Kuwasilisha uchambuzi wake kwa wenzake kwa lugha fasaha
- Kutambua kwamba uwezo wa kuchambua na kuwasilisha mawazo kwa ufasaha ni stadi inayohitajika katika kazi kama vile uanahabari, ualimu na usimamizi wa miradi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusikiliza matini simulizi kuhusu mikondo ya fursa za ajira kutoka kwa mgeni mwalikwa au vifaa vya kidijitali
- Kuchambua ujumbe na fani katika matini hiyo
- Kuwasilisha uchambuzi darasani na wenzake kumtolea maoni
- Kurekebisha uchambuzi wake kwa kuzingatia maoni

Je, uwasilishaji mzuri wa uchambuzi wa matini unakusaidia vipi kujiandaa kwa kazi kama vile uanahabari au ualimu?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 1
- Mgeni mwalikwa
- Kinasasauti
- Vifaa vya kidijitali

- Uwasilishaji darasani - Kutoa na kupokea maoni - Orodha hakiki

Kusoma

Kusoma kwa Ufasaha – Viziada lugha na ujirekodi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma kifungu simulizi akizingatia matumizi ya viziada lugha vifaavyo
- Kujirekodi akisoma na kusikia ubora wa usomaji wake
- Kutambua kwamba matumizi mazuri ya viziada lugha kama vile ishara za uso na mkono ni stadi muhimu kama vile inavyohitajika kwa mwigizaji, mwalimu au mwasiliano wa biashara

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu simulizi kingine kuhusu ajira kwa kuzingatia viziada lugha (ishara za kukubali, kutabasamu, kukunja uso)
- Kujirekodi akisoma kwa kutumia rununu au tarakilishi
- Kuwasambazia wenzake rekodi ili wamtolee maoni
- Kurekebisha usomaji kwa kuzingatia maoni

Je, viziada lugha kama vile ishara za uso na mkono vinaboresha vipi mawasiliano ya mtu anayesoma au kuzungumza hadharani?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 4
- Rununu / tarakilishi
- Vifaa vya kidijitali

- Kujirekodi akisoma - Tathmini ya viziada lugha - Maoni ya wenzake

Kusoma

Kusoma kwa Ufasaha – Viziada lugha na ujirekodi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma kifungu simulizi akizingatia matumizi ya viziada lugha vifaavyo
- Kujirekodi akisoma na kusikia ubora wa usomaji wake
- Kutambua kwamba matumizi mazuri ya viziada lugha kama vile ishara za uso na mkono ni stadi muhimu kama vile inavyohitajika kwa mwigizaji, mwalimu au mwasiliano wa biashara

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu simulizi kingine kuhusu ajira kwa kuzingatia viziada lugha (ishara za kukubali, kutabasamu, kukunja uso)
- Kujirekodi akisoma kwa kutumia rununu au tarakilishi
- Kuwasambazia wenzake rekodi ili wamtolee maoni
- Kurekebisha usomaji kwa kuzingatia maoni

Je, viziada lugha kama vile ishara za uso na mkono vinaboresha vipi mawasiliano ya mtu anayesoma au kuzungumza hadharani?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 4
- Rununu / tarakilishi
- Vifaa vya kidijitali

- Kujirekodi akisoma - Tathmini ya viziada lugha - Maoni ya wenzake

Kuandika

Viakifishi – Kipumuo na Alama za Mtajo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza matumizi ya kipumuo na alama za mtajo katika maandishi
- Kutumia kipumuo na alama za mtajo ipasavyo katika sentensi
- Kutambua kwamba kipumuo na alama za mtajo zinatumiwa mara kwa mara katika uandishi wa makala za biashara, mahojiano ya kazi na matangazo ya ajira

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili matumizi ya kipumuo na alama za mtajo kwa mifano kutoka matangazo ya kazi na mahojiano
- Kusahihisha kifungu chenye makosa ya kipumuo na alama za mtajo
- Kutunga sentensi tano kwa kuzingatia matumizi yafaayo ya kipumuo na alama za mtajo kuhusu ajira

Je, kipumuo na alama za mtajo zinatumiwa vipi katika mahojiano ya kazi na matangazo ya ajira?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 11
- Mifano ya matangazo ya kazi
- Kadi za sentensi

- Kusahihisha kifungu - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Matumizi ya Lugha

Aina za Maneno – Viwakilishi na Vivumishi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya viwakilishi na vivumishi ili kuvibainisha
- Kutambua viwakilishi na vivumishi katika matini
- Kutumia viwakilishi na vivumishi ipasavyo katika sentensi
- Kutambua kwamba viwakilishi kama vile "wao", "sisi" na vivumishi kama vile "hodari", "jasiri" vinatumiwa kuelezea sifa za wajasiriamali wanaofanikiwa katika matangazo ya biashara na maombi ya kazi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya viwakilishi na vivumishi kwa mifano kutoka matangazo ya biashara
- Kutambua viwakilishi na vivumishi katika kifungu simulizi cha ajira
- Kutunga kifungu kifupi cha aya mbili kuhusu fursa za ajira kwa kutumia viwakilishi na vivumishi mbalimbali

Je, vivumishi kama vile "hodari" na "jasiri" vinaelezea vipi sifa za wajasiriamali wanaofanikiwa katika matangazo ya biashara?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 18
- Kapu maneno
- Chati ya aina za maneno

- Kutambua viwakilishi na vivumishi - Kutunga kifungu kifupi - Kufanyiana tathmini

Matumizi ya Lugha

Aina za Maneno – Viwakilishi na Vivumishi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya viwakilishi na vivumishi ili kuvibainisha
- Kutambua viwakilishi na vivumishi katika matini
- Kutumia viwakilishi na vivumishi ipasavyo katika sentensi
- Kutambua kwamba viwakilishi kama vile "wao", "sisi" na vivumishi kama vile "hodari", "jasiri" vinatumiwa kuelezea sifa za wajasiriamali wanaofanikiwa katika matangazo ya biashara na maombi ya kazi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya viwakilishi na vivumishi kwa mifano kutoka matangazo ya biashara
- Kutambua viwakilishi na vivumishi katika kifungu simulizi cha ajira
- Kutunga kifungu kifupi cha aya mbili kuhusu fursa za ajira kwa kutumia viwakilishi na vivumishi mbalimbali

Je, vivumishi kama vile "hodari" na "jasiri" vinaelezea vipi sifa za wajasiriamali wanaofanikiwa katika matangazo ya biashara?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 18
- Kapu maneno
- Chati ya aina za maneno

- Kutambua viwakilishi na vivumishi - Kutunga kifungu kifupi - Kufanyiana tathmini

KUKABILIANA NA SHINIKIZORIKA

Kusikiliza na Kuzungumza

Matamshi Bora – Sauti /b/ na /mb/

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutofautisha matamshi ya sauti /b/ na /mb/ katika maneno mbalimbali
- Kutamka maneno yenye sauti /b/ na /mb/ ipasavyo
- Kutambua kwamba matamshi sahihi ya sauti tatanishi kama vile /b/ na /mb/ ni muhimu katika mazingira ya kazi kama vile utangazaji wa redio, ualimu na mahojiano ya ajira ambapo matamshi mabaya yanaweza kupotosha ujumbe

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili umuhimu wa matamshi bora katika mawasiliano
- Kusoma na kutamka maneno yenye sauti /b/ na /mb/ kwa zamu darasani
- Kutambua maneno yenye sauti /b/ na /mb/ katika kifungu simulizi
- Kuandika maneno yenye sauti hizo katika madaftari

Je, matamshi sahihi ya sauti /b/ na /mb/ yana umuhimu gani katika mazingira ya kazi kama vile utangazaji au mahojiano ya ajira?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 24
- Mti maneno
- Kadi za maneno
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua sauti /b/ na /mb/ katika maneno - Kutamka maneno kwa usahihi - Orodha hakiki

Kusoma

Kusoma kwa Ufahamu – Habari mahususi katika kifungu simulizi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kifungu simulizi
- Kudondoa habari mahususi katika kifungu simulizi kwa kujibu maswali (nini, nani, wapi, lini, vipi)
- Kutambua kwamba uwezo wa kudondoa habari mahususi kutoka kwa matini ni stadi muhimu katika kazi kama vile uanahabari, utafiti na usimamizi wa biashara ambapo maamuzi yanategemea habari sahihi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu simulizi "Radhi" kuhusu kukabiliana na shinikizorika
- Kujibu maswali ya habari mahususi (nini, nani, wapi, lini, vipi)
- Kupanga matukio ya kifungu kwa mtiririko sahihi
- Kujadili na wenzake maana ya msamiati ulioangaziwa

Je, uwezo wa kudondoa habari mahususi kutoka kifungu simulizi unakusaidia vipi katika kufanya maamuzi sahihi katika maisha ya kila siku?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 27
- Picha
- Michoro
- Vifaa vya kidijitali

- Kujibu maswali ya ufahamu - Kupanga matukio kwa mtiririko - Kutambua msamiati

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Muundo wa barua ya kirafiki

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya barua ya kirafiki
- Kujadili vipengele vya muundo wa barua ya kirafiki (tarehe, mtajo, utangulizi, mwili, hitimisho, jina)
- Kutambua kwamba muundo wa barua ya kirafiki unafanana na muundo wa barua pepe za kirafiki ambazo vijana hutumia kila siku kuwasiliana na familia na marafiki walioko mbali

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya barua ya kirafiki na miktadha inayotumiwa
- Kusoma kielelezo cha barua ya kirafiki iliyoandikwa na Sidi kwa Ken
- Kutambua vipengele vya muundo wa barua hiyo
- Kujadili ujumbe, muundo na mtindo wa barua hiyo

Je, muundo wa barua ya kirafiki unafanana vipi na barua pepe za kirafiki unazozitumia kuwasiliana na marafiki wako?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 30
- Mfano wa barua ya kirafiki
- Michoro ya muundo

- Kutambua vipengele vya muundo - Kujibu maswali - Orodha hakiki

Matumizi ya Lugha

Ngeli za Nomino – Ngeli ya A-WA

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza sifa za nomino za ngeli ya A-WA
- Kutambua nomino za ngeli ya A-WA katika matini
- Kutumia nomino za ngeli ya A-WA kwa kuzingatia upatanisho ufaao wa kisarufi
- Kutambua kwamba nomino za ngeli ya A-WA kama vile "mwalimu", "daktari", "mkulima" na "kiongozi" zinaelezea watu wa fani mbalimbali wanaotuhusu kila siku

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili sifa za nomino za ngeli ya A-WA
- Kutambua nomino za ngeli ya A-WA katika orodha ya maneno na sentensi
- Kujaza nafasi kwa viambishi vya upatanisho wa kisarufi wa ngeli ya A-WA
- Kutunga sentensi kwa kutumia nomino za ngeli ya A-WA zinazohusiana na kukabiliana na shinikizorika

Je, nomino za ngeli ya A-WA kama vile "mwalimu" na "daktari" zinatumika vipi kuelezea watu wanaokusaidia kukabiliana na matatizo?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 33
- Kapu maneno
- Kadi za sentensi
- Chati

- Kutambua nomino za ngeli ya A-WA - Kujaza mapengo - Kutunga sentensi

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Matamshi Bora – Sauti /bw/ na /mbw/
Kusoma kwa Ufahamu – Msamiati na ufasiri wa kifungu simulizi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutofautisha matamshi ya sauti /bw/ na /mbw/ katika maneno mbalimbali
- Kutamka vitanzandimi vyenye sauti /bw/ na /mbw/ ipasavyo
- Kutambua kwamba ustadi wa kutamka sauti ngumu kama /bw/ na /mbw/ unaboresha ujasiri wa kuzungumza hadharani, stadi muhimu kwa wanasiasa, waalimu na wabunge wanaoshughulikia masuala ya jamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma na kutamka maneno yenye sauti /bw/ na /mbw/ kwa zamu darasani
- Kutamka vitanzandimi vyenye sauti hizo kwa ufasaha
- Kutunga vitanzandimi vitano kwa kutumia maneno yenye sauti /bw/ na /mbw/
- Kujirekodi akikariri vitanzandimi na kusikiliza ubora wa matamshi yake

Je, kutamka kwa usahihi sauti ngumu kama /bw/ na /mbw/ kunaboresha vipi ujasiri wako wa kuzungumza hadharani?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 25
- Kinasasauti / rununu
- Kadi za maneno
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 27
- Kamusi
- Vifaa vya kidijitali

- Kutamka vitanzandimi - Kutunga vitanzandimi - Tathmini ya matamshi

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika barua ya kirafiki

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika barua ya kirafiki kwa kuzingatia ujumbe, muundo na mtindo ufaao
- Kutumia lugha ya heshima na ya kirafiki ipasavyo
- Kutambua kwamba uwezo wa kuandika barua ya kirafiki yenye ujumbe na muundo sahihi unafaa pia katika kuandika barua pepe za kirafiki au ujumbe wa mitandaoni kwa watu wa karibu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandaa mpangilio wa barua ya kirafiki kuhusu suala la shinikizorika shuleni
- Kuandika barua ya kirafiki kumwalika rafiki kwenye hafla ya uhamasishaji wa shinikizorika
- Kuwasomea wenzake barua waliyoandika ili wamtolee maoni
- Kurekebisha barua kwa kuzingatia maoni

Je, barua ya kirafiki yenye ujumbe na muundo sahihi inaweza kuboresha vipi uhusiano wako na rafiki au ndugu aliye mbali nawe?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 30
- Nakala ya barua ya kirafiki
- Vifaa vya kidijitali

- Kuandika barua ya kirafiki - Kusomeana barua - Kutoa maoni

Matumizi ya Lugha

Ngeli za Nomino – Ngeli ya U-I na KI-VI

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza sifa za nomino za ngeli ya U-I na KI-VI
- Kutambua nomino za ngeli ya U-I na KI-VI katika matini
- Kutumia nomino hizo kwa kuzingatia upatanisho ufaao wa kisarufi
- Kutambua kwamba nomino za ngeli ya U-I kama vile "mkoba", "mwiko" na za KI-VI kama vile "kitabu", "kisu" zinaelezea vitu vya kawaida vinavyotumiwa nyumbani, shuleni na kazini kila siku

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili sifa za nomino za ngeli ya U-I na KI-VI
- Kutambua nomino hizo katika orodha ya maneno na sentensi za shinikizorika
- Kujaza nafasi kwa viambishi vya upatanisho wa kisarufi
- Kutunga sentensi kwa kutumia nomino za ngeli hizo

Je, nomino za ngeli ya U-I kama "mkoba" na za KI-VI kama "kitabu" zinabadilika vipi unapozitumia katika sentensi za umoja na wingi?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 37
- Kadi za maneno
- Chati ya ngeli
- Picha za vitu

- Kutambua nomino za ngeli husika - Kujaza mapengo - Kutunga sentensi

Kusikiliza na Kuzungumza

Matamshi Bora – Vitanzandimi na uboreshaji wa matamshi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutunga vitanzandimi vyenye sauti /b/, /mb/, /bw/ na /mbw/
- Kutamka vitanzandimi kwa ufasaha akizingatia maoni ya wenzake
- Kutambua kwamba utumiaji wa vitanzandimi kuboresha matamshi unafanana na mazoezi ya sauti anayofanya msomaji wa habari, mwigizaji au mwalimu ili kuzungumza wazi mbele ya watu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutunga vitanzandimi vitano vyenye sauti /b/, /mb/, /bw/ na /mbw/
- Kukariri vitanzandimi hizo darasani
- Kujirekodi akikariri vitanzandimi na kusikia ubora wa matamshi
- Kuboresha matamshi kwa kuzingatia maoni ya wenzake na mwalimu

Je, mazoezi ya vitanzandimi yanaboresha vipi matamshi yako kwa njia inayofanana na msomaji wa habari anayefanya mazoezi ya sauti?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 24
- Kinasasauti / rununu
- Vifaa vya kidijitali

- Kutunga vitanzandimi - Tathmini ya matamshi - Maoni ya wenzake

Kusoma

Kusoma kwa Ufahamu – Ufasiri na tathmini ya kifungu simulizi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kufanya utabiri na ufasiri kutokana na kifungu simulizi
- Kutoa maoni yake kuhusu ujumbe wa kifungu
- Kutambua kwamba uwezo wa kufasiri ujumbe wa matini na kutoa maoni yenye hoja unafaa pia katika mazungumzo ya kikundi, mijadala ya darasa na hata mazungumzo ya kila siku kuhusu masuala yanayoathiri vijana

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma tena vifungu mbalimbali vya simulizi kuhusu shinikizorika
- Kufasiri ujumbe wa vifungu hivyo
- Kutoa maoni yenye hoja kuhusu maudhui ya vifungu
- Kushirikiana na wenzake kujadili ufasiri wao

Je, kufasiri ujumbe wa kifungu simulizi kuhusu shinikizorika kunakusaidia vipi kutoa hoja imara katika mijadala ya masuala yanayoathiri vijana?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 27
- Kamusi
- Vifaa vya kidijitali

- Kutoa ufasiri wa matini - Kujadili ujumbe - Tathmini ya hoja

Kusoma

Kusoma kwa Ufahamu – Ufasiri na tathmini ya kifungu simulizi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kufanya utabiri na ufasiri kutokana na kifungu simulizi
- Kutoa maoni yake kuhusu ujumbe wa kifungu
- Kutambua kwamba uwezo wa kufasiri ujumbe wa matini na kutoa maoni yenye hoja unafaa pia katika mazungumzo ya kikundi, mijadala ya darasa na hata mazungumzo ya kila siku kuhusu masuala yanayoathiri vijana

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma tena vifungu mbalimbali vya simulizi kuhusu shinikizorika
- Kufasiri ujumbe wa vifungu hivyo
- Kutoa maoni yenye hoja kuhusu maudhui ya vifungu
- Kushirikiana na wenzake kujadili ufasiri wao

Je, kufasiri ujumbe wa kifungu simulizi kuhusu shinikizorika kunakusaidia vipi kutoa hoja imara katika mijadala ya masuala yanayoathiri vijana?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 27
- Kamusi
- Vifaa vya kidijitali

- Kutoa ufasiri wa matini - Kujadili ujumbe - Tathmini ya hoja

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Kujibu barua ya kirafiki

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujibu barua ya kirafiki kwa kuzingatia ujumbe, muundo na mtindo ufaao
- Kurekebisha barua yake kwa kuzingatia maoni ya wenzake
- Kutambua kwamba stadi ya kujibu mawasiliano kwa njia ya heshima na yenye maudhui inafaa pia katika kujibu ujumbe wa barua pepe, WhatsApp au SMS kutoka kwa familia na marafiki

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujibu barua ya kirafiki aliyoandikiwa kuhusu shinikizorika
- Kuwasomea wenzake barua aliyoandika ili wamtolee maoni
- Kurekebisha barua kwa kuzingatia maoni yaliyotolewa
- Kuwasilisha barua iliyorekebishwa

Je, jinsi unavyojibu barua ya kirafiki inaboresha vipi uhusiano wako na mtu, kama inavyofanya ujumbe mzuri wa WhatsApp au barua pepe?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 30
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya barua

- Kuandika barua ya kujibu - Kusomeana barua - Kurekebisha insha

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Kujibu barua ya kirafiki

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujibu barua ya kirafiki kwa kuzingatia ujumbe, muundo na mtindo ufaao
- Kurekebisha barua yake kwa kuzingatia maoni ya wenzake
- Kutambua kwamba stadi ya kujibu mawasiliano kwa njia ya heshima na yenye maudhui inafaa pia katika kujibu ujumbe wa barua pepe, WhatsApp au SMS kutoka kwa familia na marafiki

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujibu barua ya kirafiki aliyoandikiwa kuhusu shinikizorika
- Kuwasomea wenzake barua aliyoandika ili wamtolee maoni
- Kurekebisha barua kwa kuzingatia maoni yaliyotolewa
- Kuwasilisha barua iliyorekebishwa

Je, jinsi unavyojibu barua ya kirafiki inaboresha vipi uhusiano wako na mtu, kama inavyofanya ujumbe mzuri wa WhatsApp au barua pepe?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 30
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya barua

- Kuandika barua ya kujibu - Kusomeana barua - Kurekebisha insha

Matumizi ya Lugha

Ngeli za Nomino – Ngeli ya I-ZI

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza sifa za nomino za ngeli ya I-ZI
- Kutambua nomino za ngeli ya I-ZI katika matini
- Kutumia nomino za ngeli ya I-ZI kwa kuzingatia upatanisho ufaao wa kisarufi
- Kutambua kwamba nomino za ngeli ya I-ZI kama vile "kalamu", "ndizi", "barua" na "nguo" ni vitu vya kila siku ambavyo maumivu yake ya umoja na wingi vinabaki sawa — jambo linalofanana na maneno mengi ya Kiswahili yanayoingia kutoka lugha za kigeni

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili sifa za nomino za ngeli ya I-ZI
- Kutambua nomino za ngeli ya I-ZI katika orodha ya maneno na vifungu
- Kujaza nafasi kwa viambishi vya upatanisho wa kisarufi
- Kutunga sentensi na vifungu vifupi kwa kutumia nomino za ngeli ya I-ZI kuhusu shinikizorika

Je, nomino za ngeli ya I-ZI kama "kalamu" na "barua" zinabaki sawa katika umoja na wingi — hii inafanana vipi na maneno ya mkopo kutoka lugha za kigeni?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 43
- Kadi za maneno
- Chati ya ngeli zote
- Picha za vitu

- Kutambua nomino za ngeli ya I-ZI - Kujaza mapengo - Kutunga vifungu vifupi

UTAMBUZI WA UWEZO NA VIPAJI MBALIMBALI

Kusikiliza na Kuzungumza

Kuzungumza kwa Kupasha Habari – Maana na miktadha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kuzungumza kwa kupasha habari ili kukutofautisha na aina nyingine za uzungumzaji
- Kujadili miktadha ambapo kuzungumza kwa kupasha habari hutokea (mihadhara, mafunzo, warsha, semina)
- Kutambua kwamba kuzungumza kwa kupasha habari ni stadi inayotumiwa kila siku na walimu, madaktari wanaofundisha wagonjwa na mameneja wanaowafundisha wafanyakazi wao

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya kuzungumza kwa kupasha habari
- Kujadili miktadha ya kijamii ambapo uzungumzaji huu hutokea
- Kusikiliza aina mbalimbali za uzungumzaji na kutambua uzungumzaji wa kupasha habari
- Kujadili tofauti kati ya uzungumzaji wa kupasha habari na mazungumzo ya kawaida

Je, kuzungumza kwa kupasha habari kunatumiwa vipi katika miktadha kama vile hospitali ambapo daktari anamfundisha mgonjwa, au darasani ambapo mwalimu anafundisha?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 48
- Vifaa vya kidijitali
- Vinasasauti

- Kutambua uzungumzaji wa kupasha habari - Kujadili miktadha - Kujibu maswali

Kusoma

Ufupisho – Maana na vipengele vya kufupisha kifungu cha kupasha habari

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya ufupisho ili kuupambanua
- Kujadili miktadha ambapo ufupishaji wa habari unahitajika
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika kufupisha kifungu cha kupasha habari
- Kutambua kwamba ufupisho ni stadi inayotumiwa kila siku — kama vile mwanahabari anayefupisha habari ndefu kuifanya iwe ripoti fupi ya dakika mbili au mwanafunzi anayeandika vidokezo vya mtihani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili maana ya ufupisho na miktadha inayohitajika
- Kusoma vifungu viwili — kirefu na kifupi — na kujadili tofauti
- Kutafiti mtandaoni au maktabani vipengele vya kuzingatia katika kufupisha
- Kujadili vipengele kama vile kuteua hoja kuu, kudondoa maelezo ya ziada na kueleza kwa maneno mapya

Je, mwanahabari anayefupisha habari ya kurasa tano kuifanya iwe makala fupi anazingatia vipengele gani sawa na unavyozingatia wewe ukifupisha kifungu cha darasa?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 51
- Vifungu viwili vya kulinganisha
- Vifaa vya kidijitali

- Kujadili maana ya ufupisho - Kulinganisha vifungu - Kujibu maswali

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Maana na muundo wa insha ya wasifu

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya insha ya wasifu
- Kujadili vipengele vya kimuundo vya insha ya wasifu (utangulizi, mwili, hitimisho)
- Kujadili vipengele vya kimtindo vya insha ya wasifu (msamiati mwafaka, lugha sanifu, nafsi ya tatu)
- Kutambua kwamba wasifu unaandikwa kila siku — kama vile CV ya kutafuta kazi, ukurasa wa "About Me" wa biashara au maelezo ya mtu maarufu kwenye Wikipedia

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya insha ya wasifu
- Kusoma kielelezo cha Wasifu wa Rajabu na kutambua vipengele vya muundo
- Kujadili vipengele vya kimtindo vilivyotumiwa
- Kuorodhesha vidokezo vya insha ya wasifu ya mtu anayemjua

Je, uandishi wa wasifu unafanana vipi na uandishi wa CV au ukurasa wa "About Me" ambao wajasiriamali na wanataaluma hutumia kutafuta kazi au wateja?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 54
- Kielelezo cha Wasifu wa Rajabu
- Mifano ya CV
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua vipengele vya muundo - Kujadili mtindo - Kuorodhesha vidokezo

Matumizi ya Lugha

Nyakati na Hali – Wakati uliopo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya wakati uliopo
- Kutambua kiambishi cha wakati uliopo (-na-) katika vitenzi
- Kutumia wakati uliopo ipasavyo katika sentensi na vifungu
- Kutambua kwamba wakati uliopo unatumiwa kuelezea matukio yanayoendelea sasa hivi — kama vile mtangazaji wa redio anayetangaza mchezo unaoendelea au daktari anayeelezea hali ya mgonjwa kwa familia

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutambua vitenzi vilivyo katika wakati uliopo katika matini
- Kutenga viambishi vya wakati uliopo katika vitenzi
- Kusoma kifungu na kuandika vitenzi vyote vilivyo katika wakati uliopo
- Kutunga sentensi nne sahihi kwa kutumia wakati uliopo kuhusu vipaji na uwezo wa wanafunzi

Je, wakati uliopo unatumiwa vipi na mtangazaji wa redio anayetangaza mchezo unaoendelea, na jinsi hiyo inafanana na matumizi yake katika insha?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 57
- Chati ya viambishi vya nyakati
- Kadi za sentensi

- Kutambua vitenzi vya wakati uliopo - Kutunga sentensi - Kujaza jedwali

Kusikiliza na Kuzungumza

Kuzungumza kwa Kupasha Habari – Vipengele vya usahihi, uangavu na mvuto

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya kuzungumza kwa kupasha habari (usahihi, uangavu, mvuto)
- Kutambua vipengele hivi katika uzungumzaji wa kupasha habari aliousikiliza
- Kutambua kwamba vipengele vya usahihi, uangavu na mvuto katika kupasha habari vinafanana na vinavyohitajika kwa mwalimu anayefundisha, mhandisi anayeelezea mradi au kiongozi anayeshughulikia jamii yake

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusakura mtandaoni vipengele vya kuzungumza kwa kupasha habari
- Kujadili vipengele vya usahihi (ujumbe wa kweli), uangavu (lugha fasaha, toni) na mvuto (viziada lugha, tamathali za usemi)
- Kutazama video ya mtu akipasha habari na kutambua vipengele hivi
- Kujadili matokeo ya uchunguzi na wenzake

Je, mwalimu mzuri anayefundisha darasa na mhandisi anayeelezea mradi wanatumia vipengele vipi vya usahihi, uangavu na mvuto ili kupasha habari kwa ufanisi?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 48
- Video ya uzungumzaji wa kupasha habari
- Chati ya vipengele

- Kutambua vipengele katika video - Kujadili matokeo - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Ufupisho – Kufupisha kifungu cha kupasha habari
Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika insha ya wasifu

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kufupisha kifungu cha kupasha habari kwa maneno 300 kwa kuzingatia vipengele vya ufupisho
- Kudumisha ujumbe asilia bila kupoteza maudhui
- Kutambua kwamba uwezo wa kufupisha habari bila kupoteza ujumbe ni stadi inayohitajika katika kazi kama vile uandishi wa habari za gazeti, uandishi wa ripoti za biashara au uandishi wa muhtasari wa mkutano

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu kirefu cha kupasha habari kuhusu vipaji (hadithi ya Sabra)
- Kufupisha kifungu hicho kwa maneno 300 kwa kuzingatia vipengele vya ufupisho
- Kuwasilisha ufupisho darasani ili wenzake wamtolee maoni
- Kurekebisha ufupisho kwa kuzingatia maoni

Je, jinsi unavyofupisha hadithi ndefu ya Sabra kwa maneno 300 inafanana vipi na mwandishi wa gazeti anayefupisha habari ndefu?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 51
- Kifungu cha Sabra
- Vifaa vya kidijitali
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 54
- Mifano ya CV na wasifu

- Kuwasilisha ufupisho darasani - Kupokea na kutoa maoni - Tathmini ya ubora wa ufupisho

Matumizi ya Lugha

Nyakati na Hali – Wakati uliopita

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya wakati uliopita
- Kutambua kiambishi cha wakati uliopita (-li-) katika vitenzi
- Kutumia wakati uliopita ipasavyo katika sentensi na vifungu
- Kutambua kwamba wakati uliopita unatumiwa kuelezea historia na mafanikio ya mtu — kama vile katika wasifu, CV au habari za gazeti zinazoelezea maisha ya mtu mashuhuri

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutambua vitenzi vilivyo katika wakati uliopita katika matini
- Kutenga viambishi -li- katika vitenzi
- Kubadilisha sentensi kutoka wakati uliopo hadi wakati uliopita
- Kutunga sentensi tano sahihi kwa kutumia wakati uliopita kuhusu mafanikio ya mtu katika vipaji vyake

Je, wakati uliopita unatumiwa vipi katika uandishi wa wasifu au CV kuelezea historia na mafanikio ya mtu tofauti na mazungumzo ya kawaida?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 59
- Chati ya viambishi vya nyakati
- Kadi za sentensi

- Kutambua vitenzi vya wakati uliopita - Kubadilisha sentensi - Kutunga sentensi

Kusikiliza na Kuzungumza

Kuzungumza kwa Kupasha Habari – Uwasilishaji darasani

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuwasilisha mazungumzo ya kupasha habari kuhusu mtu kwa kuzingatia vipengele vifaavyo
- Kusikiliza na kutathmini mazungumzo ya wenzake
- Kutambua kwamba uwasilishaji mzuri wa taarifa za mtu — kama vile anavyofanya mtangazaji wa michezo akitaja mwanariadha mashuhuri au mwanasiasa akiwasilisha wasifu wa mgombeaji — unahitaji usahihi, uangavu na mvuto

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandaa mazungumzo ya kupasha habari kuhusu mtu anayefahamika katika sekta ya michezo au sanaa
- Kuwasilisha mazungumzo hayo darasani kwa kuzingatia vipengele vifaavyo
- Kusikiliza na kutathmini mazungumzo ya wenzake
- Kutoa maoni ya ujenzi kwa heshima

Je, mtangazaji wa michezo anayetaja mwanariadha na mwanasiasa anayewasilisha wasifu wa mgombeaji wanatumia vipengele vipi vya kupasha habari unavyoweza kuviga darasani?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 48
- Kinasasauti / rununu
- Orodha ya tathmini

- Uwasilishaji darasani - Kutathmini wenzake - Kutoa maoni ya ujenzi

Kusoma

Ufupisho – Tathmini na uboreshaji wa ufupisho

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kufupisha vifungu mbalimbali vya kupasha habari kutoka vyanzo tofauti
- Kutathmini ubora wa ufupisho wake na wa wenzake
- Kutambua kwamba kutambua kifungu kilichofupishwa vizuri — ambacho kimehifadhi ujumbe asilia bila kupoteza maudhui — ni stadi inayohitajika pia katika kusoma ripoti za biashara, habari za mtandaoni na makala za kisayansi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutafuta vifungu mbalimbali vya kupasha habari mtandaoni au maktabani
- Kufupisha vifungu hivyo kwa kuzingatia vipengele vifaavyo
- Kuwasilisha ufupisho kwa wenzake ili wamtolee maoni
- Kutathmini kama kifungu kimefupishwa vizuri bila kupoteza ujumbe

Je, jinsi unavyotambua kwamba habari ya mtandaoni imefupishwa vizuri bila kupoteza ujumbe inafanana vipi na jinsi unavyohakiki ubora wa ufupisho wako wa darasa?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 51
- Vifungu vya mtandao
- Magazeti
- Vifaa vya kidijitali

- Kuwasilisha ufupisho - Tathmini ya wenzake - Kujaza orodha hakiki

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Kurekebisha na kuwasilisha insha ya wasifu

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kurekebisha insha ya wasifu kwa kuzingatia maoni ya wenzake
- Kuwasilisha insha iliyorekebishwa kwa ufasaha
- Kutambua kwamba uhariri na uboreshaji wa kazi ya uandishi kabla ya kuwasilisha ni tabia inayotumiwa na waandishi wa vitabu, waandishi wa habari na wanaofanya maombi ya kazi wanaohakiki CV zao mara kwa mara

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuhariri insha ya wasifu aliyoiandika kwa kuzingatia ujumbe, muundo, mtindo na tahajia
- Kusoma insha iliyorekebishwa kwa sauti ili kuhakikisha mtiririko mzuri
- Kuwasilisha insha kwa wenzake au mwalimu kwa ajili ya tathmini
- Kutumia maoni ya mwisho kuboresha kazi yake

Je, uhariri wa makini wa insha ya wasifu kabla ya kuwasilisha unafanana vipi na mwandishi wa habari anayehakiki makala yake mara tatu kabla ya kuchapisha?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 54
- Insha za awali za wanafunzi
- Vifaa vya kidijitali

- Kuwasilisha insha iliyorekebishwa - Tathmini ya mwalimu - Potifolio

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Kurekebisha na kuwasilisha insha ya wasifu

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kurekebisha insha ya wasifu kwa kuzingatia maoni ya wenzake
- Kuwasilisha insha iliyorekebishwa kwa ufasaha
- Kutambua kwamba uhariri na uboreshaji wa kazi ya uandishi kabla ya kuwasilisha ni tabia inayotumiwa na waandishi wa vitabu, waandishi wa habari na wanaofanya maombi ya kazi wanaohakiki CV zao mara kwa mara

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuhariri insha ya wasifu aliyoiandika kwa kuzingatia ujumbe, muundo, mtindo na tahajia
- Kusoma insha iliyorekebishwa kwa sauti ili kuhakikisha mtiririko mzuri
- Kuwasilisha insha kwa wenzake au mwalimu kwa ajili ya tathmini
- Kutumia maoni ya mwisho kuboresha kazi yake

Je, uhariri wa makini wa insha ya wasifu kabla ya kuwasilisha unafanana vipi na mwandishi wa habari anayehakiki makala yake mara tatu kabla ya kuchapisha?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 54
- Insha za awali za wanafunzi
- Vifaa vya kidijitali

- Kuwasilisha insha iliyorekebishwa - Tathmini ya mwalimu - Potifolio

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Kurekebisha na kuwasilisha insha ya wasifu

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kurekebisha insha ya wasifu kwa kuzingatia maoni ya wenzake
- Kuwasilisha insha iliyorekebishwa kwa ufasaha
- Kutambua kwamba uhariri na uboreshaji wa kazi ya uandishi kabla ya kuwasilisha ni tabia inayotumiwa na waandishi wa vitabu, waandishi wa habari na wanaofanya maombi ya kazi wanaohakiki CV zao mara kwa mara

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuhariri insha ya wasifu aliyoiandika kwa kuzingatia ujumbe, muundo, mtindo na tahajia
- Kusoma insha iliyorekebishwa kwa sauti ili kuhakikisha mtiririko mzuri
- Kuwasilisha insha kwa wenzake au mwalimu kwa ajili ya tathmini
- Kutumia maoni ya mwisho kuboresha kazi yake

Je, uhariri wa makini wa insha ya wasifu kabla ya kuwasilisha unafanana vipi na mwandishi wa habari anayehakiki makala yake mara tatu kabla ya kuchapisha?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 54
- Insha za awali za wanafunzi
- Vifaa vya kidijitali

- Kuwasilisha insha iliyorekebishwa - Tathmini ya mwalimu - Potifolio

Matumizi ya Lugha

Nyakati na Hali – Wakati ujao

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya wakati ujao
- Kutambua kiambishi cha wakati ujao (-ta-) katika vitenzi
- Kutumia wakati ujao ipasavyo katika sentensi na vifungu
- Kubadilisha sentensi kati ya nyakati zote tatu kwa usahihi
- Kutambua kwamba wakati ujao unatumiwa kuelezea ndoto na mipango — kama vile mwanasiasa anayowaahidi wananchi au mwanafunzi anayeandika barua ya maombi ya kazi akielezea atakavyofanya

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutambua vitenzi vilivyo katika wakati ujao katika sentensi na matini
- Kubadilisha sentensi kutoka wakati uliopo au uliopita hadi wakati ujao
- Kujaza jedwali la nyakati tatu kwa vitenzi mbalimbali
- Kutunga kifungu cha aya moja kuhusu ndoto za vipaji vya vijana kwa kutumia wakati ujao

Je, wakati ujao unatumiwa vipi na mwanasiasa anayowaahidi wananchi na mwanafunzi anayeandika barua ya maombi ya kazi, na tofauti yao ni ipi?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 60
- Chati ya nyakati zote tatu
- Kadi za sentensi
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua vitenzi vya wakati ujao - Kubadilisha sentensi kati ya nyakati - Kutunga kifungu - Kujaza jedwali

USALAMA BARABARANI

Kusikiliza na Kuzungumza

Kusikiliza kwa Kupata Habari – Maana na Miktadha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kusikiliza kwa kupata habari ili kuipambanua
- Kutambua miktadha ambapo usikilizaji wa kupata habari hufanyika katika jamii
- Tambua thamani ya kusikiliza kwa makini katika mazungumzo ya kila siku kama vile kusikiliza maagizo ya dereva au matangazo ya trafiki

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadiliana kuhusu maana ya kusikiliza kwa kupata habari
- Kutambua miktadha kama vile taarifa za habari, maelezo ya usalama barabarani, warsha na mikutano
- Kuchunguza vipengele vya kuzingatia katika usikilizaji huu

Je, ni wakati gani muhimu kusikia habari kwa makini katika maisha ya kila siku, kama vile unaposikia maagizo ya trafiki barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 65
- Chati
- Vifaa vya kidijitali

- Kujibu maswali - Kujadiliana darasani - Orodha hakiki

Kusoma

Kusoma kwa Mapana – Vipengele na Umuhimu

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kusoma kwa mapana na umuhimu wake
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika kusoma kwa mapana (kutambua msamiati, ujumbe, kuandika muhtasari)
- Tambua jinsi kusoma vitabu na makala mbalimbali kuhusu usalama barabarani kunavyoongeza maarifa ya kujilinda

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili maana na umuhimu wa kusoma kwa mapana
- Kutambua vipengele vya kusoma kwa mapana
- Kuchunguza matini za kujichagulia kuhusu usalama barabarani

Kwa nini ni muhimu kujichagulia vitabu na makala za kusoma nje ya darasa, hasa kuhusu usalama wa barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 68
- Vitabu vya ziada
- Matini za kidijitali
- Kamusi

- Kujibu maswali - Kujadiliana

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Maana na Umuhimu wa Ratiba

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya ratiba ili kuipambanua
- Kujadili umuhimu wa ratiba katika maisha ya kila siku
- Tambua jinsi ratiba, kama vile mpango wa safari au ratiba ya barabara, inavyosaidia watu kuepuka ajali na msongamano

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutumia kamusi na mtandao kupata maana ya ratiba
- Kujadili umuhimu wa ratiba na miktadha yake
- Kusoma mifano ya ratiba mbalimbali

Ratiba ina umuhimu gani katika maisha ya kila siku, kama vile kupanga safari au ratiba ya masomo?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 70
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya ratiba

- Kujibu maswali - Kujadiliana darasani

Matumizi ya Lugha

Mnyambuliko wa Vitenzi – Kauli ya Kutenda

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya mnyambuliko wa vitenzi ili kuipambanua
- Kujadili sifa bainifu za kauli ya kutenda
- Tambua jinsi vitenzi vya kauli ya kutenda, kama vile "vuka," "simama," "endesha," vinavyotumiwa kuelezea vitendo vya usalama barabarani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya mnyambuliko wa vitenzi
- Kutambua vitenzi katika kauli ya kutenda kwenye sentensi
- Kutunga sentensi zenye vitenzi vya kauli ya kutenda kuhusu usalama barabarani

Mnyambuliko wa vitenzi una umuhimu gani katika kueleza vitendo kama vile "vuka barabara" au "simama pale alama inavyosema"?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 74
- Chati ya vitenzi
- Vifaa vya kidijitali

- Kujaza pengo - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Kusikiliza na Kuzungumza

Kusikiliza kwa Kupata Habari – Vipengele vya Kuzingatia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika usikilizaji wa kupata habari (ufahamu wa msamiati, umakinifu, upangaji habari)
- Kusikiliza habari na kutambua ujumbe mkuu
- Tambua thamani ya kusikiliza maelekezo ya usalama kwa makini kama vile wakati mwanaanga akipewa maagizo ya safari

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili vipengele vya usikilizaji
- Kusikiliza matini kutoka kwa mgeni au kifaa cha kidijitali
- Kutambua msamiati na ujumbe kutoka kwa matini hiyo

Ni vipengele vipi muhimu vya kuzingatia ili upate ujumbe sahihi unaposikiliza maelekezo ya usalama barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 65
- Kifaa cha kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kutambua msamiati - Kujibu maswali - Kufanyiana tathmini

Kusoma

Kusoma kwa Mapana – Kusoma Matini ya Kujichagulia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma matini ya kujichagulia akizingatia ujumbe na msamiati
- Kutambua ujumbe na kuandika muhtasari wa matini
- Tambua jinsi kusoma makala kuhusu usalama barabarani, kama vile takwimu za ajali, kunavyomfanya mtu awe na uamuzi bora barabarani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujichagulia matini inayohusu usalama barabarani
- Kutambua msamiati mpya na kueleza maana zake
- Kuandika muhtasari wa ujumbe wa matini

Je, unafanya nini ili kupata ujumbe sahihi kutoka kwa matini unayoijichagulia kusoma kuhusu usalama barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 68
- Matini mbalimbali za kujichagulia
- Kamusi

- Kutoa muhtasari - Kujibu maswali - Kutambua msamiati

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uandishi wa Kiuamilifu – Vipengele vya Ratiba
Mnyambuliko wa Vitenzi – Kauli ya Kutendea

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya ratiba (ujumbe, muundo, mtindo)
- Kutambua sehemu za ratiba kutoka kwa mfano
- Tambua jinsi ratiba ya mpango wa uhamasishaji wa usalama barabarani inavyosaidia shughuli kufanyika kwa utaratibu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma ratiba ya mfano ya uhamasishaji wa usalama barabarani
- Kujadili vipengele vya ratiba kutoka kwa mfano
- Kuchunguza mifano zaidi ya ratiba mtandaoni

Je, ratiba ya hafla ya uhamasishaji wa usalama barabarani inapaswa kujumuisha nini ili washiriki wajue cha kufanya na wakati gani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 70
- Mfano wa ratiba
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 75
- Kadi za vitenzi

- Kutambua vipengele vya ratiba - Kujibu maswali

Kusikiliza na Kuzungumza

Kusikiliza kwa Kupata Habari – Mazungumzo Kuhusu Usalama Barabarani

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kushiriki mazungumzo ya kupata habari kuhusu jinsi ya kuepuka ajali za barabarani
- Kutumia vipengele vya usikilizaji ipasavyo katika mazungumzo
- Tambua thamani ya mazungumzo ya makini kuhusu usalama kama vile kuzingatia maelekezo ya daktari au mtaalamu wa trafiki

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuzungumza na wenzake kuhusu jinsi ya kuepuka ajali
- Kuzingatia vipengele vya usikilizaji wakati wa mazungumzo
- Kutoa maoni kuhusu uzungumzaji wa wenzake

Je, unazingatia nini unaposikiliza maelekezo ya mtaalamu wa usalama barabarani ili uweze kuyafuata ipasavyo?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 66
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kushiriki mazungumzo - Kufanyiana tathmini - Orodha hakiki

Kusoma

Kusoma kwa Mapana – Msamiati na Muhtasari

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutoa muhtasari wa ujumbe wa matini ya kujichagulia
- Kutambua msamiati na kuutumia ipasavyo katika sentensi
- Tambua jinsi kurekodi msamiati mpya kutoka kwa makala za usalama barabarani unavyosaidia kuboresha mawasiliano halisi barabarani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuwasilisha muhtasari wa matini kwa wenzake
- Kutumia kamusi kueleza msamiati mpya
- Kutunga sentensi kwa kutumia msamiati uliotambuliwa

Je, unarekodi vipi msamiati mpya unaojifunza kutoka kwa matini za usalama barabarani ili uutumie ipasavyo baadaye?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 68
- Shajara ya msamiati
- Kamusi

- Kutoa muhtasari - Kutunga sentensi - Kufanyiana tathmini

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika Ratiba ya Uhamasishaji

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika ratiba ya uhamasishaji wa usalama barabarani akizingatia vipengele vifaavyo
- Kusambaza ratiba kwa wenzake na kupata maoni
- Tambua jinsi kuandika ratiba halisi, kama ya sherehe ya shule au hafla ya kijamii, inavyosaidia watu wote kushiriki bila mkanganyiko

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandika ratiba ya uhamasishaji wa usalama barabarani
- Kutumia kifaa cha kidijitali kutuma ratiba kwa wenzake
- Kupata maoni na kurekebisha ratiba

Je, unaandika vipi ratiba ya hafla ya uhamasishaji wa usalama barabarani ili kila mshiriki ajue jukumu lake na wakati wake?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 70
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya ratiba

- Kuandika ratiba - Kufanyiana tathmini - Orodha hakiki

Matumizi ya Lugha

Mnyambuliko wa Vitenzi – Kauli ya Kutendwa na Kutendewa

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili sifa bainifu za kauli ya kutendwa na kutendewa
- Kutambua na kutumia vitenzi katika kauli hizi ipasavyo
- Tambua jinsi kauli ya kutendwa na kutendewa, kama vile "aligongwa" au "alipewa msaada," zinavyobeba maana muhimu katika ripoti za ajali

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili sifa za kauli ya kutendwa na kutendewa kwa mifano
- Kutambua vitenzi vya kauli hizi kwenye kifungu
- Kugeuza vitenzi kutoka kauli moja hadi nyingine

Tofauti ya "aligonga" (kutenda) na "aligongwa" (kutendwa) ni ipi, na mabadiliko haya yanabadilisha vipi ujumbe katika ripoti ya ajali barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 78
- Jedwali la mnyambuliko
- Vifaa vya kidijitali

- Kugeuza vitenzi - Kutunga sentensi - Jedwali la mnyambuliko